Bài viết này có chứa quảng cáo liên kết (PR).
Bài viết được dịch từ bản gốc tiếng Nhật. Liên kết mua hàng dẫn tới Amazon Nhật Bản (amazon.co.jp) và Rakuten Ichiba. Trên amazon.co.jp, bạn có thể chuyển giao diện sang tiếng Anh trong phần cài đặt ngôn ngữ ở góc trên bên phải.
Vì sao sạc đầy và nhiệt độ cao không tốt cho pin【Minh họa cơ chế chai pin·lý do sạc 80% và sạc tối ưu hóa có tác dụng】
Lúc mới mua, pin dùng thoải mái cả ngày, nhưng vài năm sau thì đến chiều đã thấy lo — dù là điện thoại hay sạc dự phòng, việc dùng lâu thì pin nhanh hết là điều không tránh khỏi. Nói kết luận trước: bản chất của chai pin là sự tích lũy những phản ứng phụ nhỏ xảy ra ở điện cực, và thứ làm nó diễn ra nhanh hơn là 2 yếu tố: “ở lâu gần mức sạc đầy” và “nhiệt”. Bài viết này theo dõi qua hình vẽ vì sao 2 yếu tố đó có tác động, rồi dẫn đến kết luận vì vậy giới hạn 80%, sạc tối ưu hóa và nơi mát mẻ có tác dụng.
Kết luận trước: 3 câu trả lời do cơ chế quyết định
| Câu hỏi | Câu trả lời theo cơ chế | Vì vậy khi sử dụng |
|---|---|---|
| Vì sao sạc đầy không tốt? | Gần mức sạc đầy, điện áp của pin cao, phản ứng phụ giữa điện cực và chất điện phân dễ diễn ra. Ở mức 100% càng nhiều giờ thì chai pin càng tích lũy | Bật sạc tối ưu hóa hoặc giới hạn sạc (80%, v.v.) để rút ngắn thời gian pin ở mức 100% |
| Vì sao nhiệt độ cao không tốt? | Phản ứng hóa học diễn ra càng nhanh khi nhiệt độ càng cao. Apple cho biết nhiệt độ môi trường trên 35℃ có thể gây hư hại không thể phục hồi | Không sạc trong xe ô tô mùa hè, dưới ánh nắng trực tiếp hay trên chăn đệm (futon). Nếu nóng thì tháo ốp lưng |
| Sạc bổ sung thường xuyên có hại không? | Đơn vị tính chai pin không phải là “số lần” mà là xả tổng cộng 100% = 1 chu kỳ. Sạc bổ sung không làm pin giảm thêm | Cứ sạc bổ sung thoải mái. Điều nên tránh là để pin ở 0% và để pin ở 100% |
Cơ chế ①: Bản chất của chai pin = sự tích lũy các “phản ứng phụ” ở điện cực
Pin lithium-ion sạc và xả bằng cách để ion lithium di chuyển qua lại giữa cực dương và cực âm (Cơ chế của pin lithium-ion). Khi đó, ngoài sự di chuyển vốn có, còn xảy ra “phản ứng phụ” khiến chất điện phân bị phân hủy một chút trên bề mặt điện cực. Phản ứng phụ tiêu hao dần ion và chất điện phân, đồng thời làm lớp màng trên bề mặt điện cực dày thêm, nên lượng điện có thể tích trữ (dung lượng tối đa) giảm xuống và điện trở trong tăng lên. Đây chính là bản chất của hiện tượng “dùng lâu thì pin nhanh hết” và “pin cũ thì dễ nóng”.
Phản ứng phụ này không diễn ra với tốc độ cố định, mà nhanh hơn trong 2 điều kiện nhất định — đó là khi gần mức sạc đầy và khi nhiệt độ cao.
Cơ chế ②: Gần mức sạc đầy = điện áp càng cao, phản ứng phụ càng diễn ra
Càng gần mức sạc đầy thì điện áp của pin càng cao, đây là trạng thái điện cực phải chịu tải lớn. Phản ứng phụ dễ diễn ra ở trạng thái này, nên điều ảnh hưởng đến chai pin là “pin đã ở gần 100% bao nhiêu giờ” hơn là “đã sạc bao nhiêu lần”. Tính năng “Sạc pin được tối ưu hóa” của iPhone học thói quen sạc của bạn, chờ ở 80% và chỉ sạc lên 100% ngay trước khi bạn rút sạc, nhờ đó rút ngắn thời gian ở mức này (theo Apple chính thức).
Phán đoán:
- Nếu cắm sạc qua đêm trước khi ngủ, hãy bật sạc tối ưu hóa (hoặc giới hạn sạc) (Có nên chỉ sạc đến 80%?).
- Với sạc dự phòng cũng vậy, đừng để ở mức 100% hàng tuần liền. Bảo quản lâu dài thì để khoảng một nửa (Apple cũng khuyến nghị bảo quản lâu dài ở mức khoảng một nửa).
Cơ chế ③: Nhiệt độ cao = bản thân phản ứng hóa học diễn ra nhanh hơn
Phản ứng hóa học diễn ra càng nhanh khi nhiệt độ càng cao, nên cùng một cách sử dụng nhưng ở nơi càng nóng thì phản ứng phụ càng nhanh. Apple chính thức cho biết nhiệt độ môi trường tối ưu cho iPhone là 16〜22℃, nhiệt độ môi trường trên 35℃ có thể gây suy giảm dung lượng không thể phục hồi, và sạc ở nơi có nhiệt độ cao có thể gây hư hại nghiêm trọng hơn. Trong khi sạc, bản thân pin cũng sinh nhiệt, nên “nơi nóng × đang sạc” là điều kiện bất lợi nhất.
Phán đoán:
- Không sạc trong xe ô tô mùa hè, dưới ánh nắng trực tiếp hay trên chăn đệm (futon) (Biện pháp chống nóng cho sạc dự phòng vào mùa hè).
- Nếu thấy nóng khi đang sạc thì tháo ốp lưng (Apple cũng khuyến nghị).
- Sạc không dây dễ bị hao hụt thành nhiệt hơn sạc có dây, nên hãy chú ý khả năng tản nhiệt của chỗ đặt sạc (Cơ chế sạc không dây).
Cơ chế ④: Chu kỳ không tính theo “số lần” mà theo “tổng cộng 100%”
Apple giải thích rằng 1 chu kỳ được tính khi đã dùng hết lượng tương đương 100% dung lượng pin (ví dụ: ngày đầu dùng 75%, ngày hôm sau dùng 25% thì 2 ngày là 1 chu kỳ). Nói cách khác, sạc bổ sung thường xuyên không làm tăng thêm số chu kỳ. Ngược lại, dùng gần cạn đến 0% rồi để nguyên mới là gánh nặng cho pin.
Phán đoán: cứ sạc bổ sung mà không cần lo. Điều cần tránh là hai đầu cực đoan: để nguyên ở 0% và để nguyên ở 100%.
Bảng phán đoán: nên làm / nên tránh
| Thói quen | Phán đoán | Lý do theo cơ chế |
|---|---|---|
| Sạc bổ sung thường xuyên | OK | Chu kỳ được tính theo tổng cộng 100% |
| Cắm sạc qua đêm trước khi ngủ (bật sạc tối ưu hóa) | OK | Thời gian ở mức 100% được rút ngắn |
| Cắm sạc qua đêm trước khi ngủ (tắt sạc tối ưu hóa) | Nên tránh khi có thể | Ở mức 100% trong nhiều giờ |
| Sạc nhanh | Về cơ bản OK | Thiết bị tương thích sẽ được điều khiển. Chỉ cần tránh môi trường dễ tích nhiệt (Cơ chế sạc nhanh) |
| Sạc ở nơi nóng | Tránh | Nhiệt độ cao cộng với nhiệt sinh ra khi sạc |
| Để nguyên ở 0% | Tránh | Trạng thái xả sâu gây gánh nặng |
| Bảo quản lâu dài ở 100% | Tránh | Bảo quản ở khoảng một nửa, nơi mát mẻ |
Khi pin đã chai nhiều: thời điểm thay và an toàn
Pin đã chai có điện trở trong tăng nên dễ nóng hơn. Nếu xuất hiện phồng pin, nóng bất thường, đột ngột hết pin thì hãy ngừng sử dụng, thay mới và vứt bỏ đúng cách (Cách vứt bỏ sạc dự phòng). Chai pin cũng là một trong những “nguyên nhân khởi phát” của việc bốc cháy (Vì sao sạc dự phòng bốc cháy).
Ví dụ sản phẩm có thiết kế bền trước chai pin
Bán rắn, tuổi thọ chu kỳ sạc khoảng 2,000 lần (thông số công bố): cho sạc dự phòng bạn muốn dùng lâu dài.
Sạc dự phòng pin bán rắn ELECOM DE-C86 (10,000mAh·35W)
Giám sát nhiệt độ và điều chỉnh công suất đầu ra khi nóng: cho người lo ngại về nhiệt.
CIO SMARTCOBY SLIMⅡ Wireless2.2 Pro SS10K (bán rắn·Qi2.2 25W)
FAQ
Q. Khoảng bao lâu thì nên thay? A. Trên iPhone, bạn có thể kiểm tra dung lượng tối đa trong “Cài đặt” > “Pin”. Khi pin nhanh hết đến mức gây bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày, hoặc bị phồng, là lúc nên thay.
Q. Nếu không dùng mà cất đi thì pin có bị chai không? A. Chỉ để không thì phản ứng phụ vẫn diễn ra chậm rãi. Bảo quản khi sạc đầy hoặc ở nhiệt độ cao thì chai đặc biệt nhanh, nên hãy để ở khoảng một nửa và cất ở nơi mát.
Q. Dừng ở 80% hay sạc tối ưu hóa, cái nào tốt hơn? A. Cả hai đều là cơ chế giảm “thời gian ở mức 100%”. Hãy hiểu là: nếu đêm nào cũng cắm sạc qua đêm thì sạc tối ưu hóa là đủ, còn muốn pin bền hơn nữa thì dùng giới hạn sạc (Có nên chỉ sạc đến 80%?).
Nguồn (thông tin gốc)
- Apple chính thức “バッテリーの性能を最大限に引き出す (tiếng Nhật)” (nhiệt độ thích hợp 16〜22℃, nhiệt độ môi trường trên 35℃, sạc ở nhiệt độ cao, bảo quản lâu dài ở khoảng một nửa)
- Apple chính thức “なぜリチウムイオンなのか (tiếng Nhật)” (cách tính chu kỳ sạc)
- Trang hỗ trợ chính thức của Apple “iPhoneの充電上限とバッテリー充電の最適化について (tiếng Nhật)” (cơ chế chờ ở 80%)
- Nguyên lý liên quan: Cơ chế của pin lithium-ion／Khác biệt giữa mAh và Wh
Tóm tắt
- Bản chất của chai pin là sự tích lũy các phản ứng phụ ở điện cực. Thứ làm nó nhanh hơn là việc ở lâu gần mức sạc đầy và nhiệt độ cao.
- Vì vậy sạc tối ưu hóa, giới hạn sạc và nơi mát mẻ có tác dụng. Không cần lo về việc sạc bổ sung.
- Pin đã chai dễ nóng. Nếu bị phồng hoặc nóng bất thường thì hãy thay.
Bài liên quan: Có nên chỉ sạc đến 80%?／Cài đặt giúp pin iPhone bền lâu／Vừa sạc vừa dùng, sạc xuyên (pass-through) có ổn không?／Vì sao sạc dự phòng bốc cháy
Bài viết so sánh dựa trên thông số công bố của từng sản phẩm và xu hướng đánh giá của người dùng (không phải bài thử nghiệm thực tế của ban biên tập). Giá, tình trạng hàng và số lượng đánh giá có thể thay đổi, vui lòng kiểm tra trang sản phẩm để biết thông tin mới nhất. Thông tin người vận hành: Giới thiệu
Là thành viên chương trình Amazon Associates, Tokyo Gadget nhận thu nhập từ các giao dịch mua hợp lệ. Trang web cũng tham gia các chương trình tiếp thị liên kết khác.