Bài viết này có chứa quảng cáo liên kết (PR).
Bài viết được dịch từ bản gốc tiếng Nhật. Liên kết mua hàng dẫn tới Amazon Nhật Bản (amazon.co.jp) và Rakuten Ichiba. Trên amazon.co.jp, bạn có thể chuyển giao diện sang tiếng Anh trong phần cài đặt ngôn ngữ ở góc trên bên phải.
Vì sao sạc dự phòng bốc cháy【Cơ chế thoát nhiệt và những gì pin bán rắn, lithium sắt phosphat, cell mới của Anker đã thay đổi】
Các vụ sạc dự phòng bốc cháy trên tàu điện hay trên máy bay đã lên báo, và những sản phẩm quảng cáo “bán rắn”, “khó bắt cháy” tăng lên nhanh chóng. Nhưng nếu không hiểu vì sao chúng bốc cháy, bạn sẽ không thể phán đoán loại “khó bắt cháy” nào có tác dụng với điều gì. Nói kết luận trước: bốc cháy xảy ra do chuỗi thoát nhiệt “đoản mạch bên trong → sinh nhiệt → đoản mạch lan rộng hơn”, và công nghệ mới của các hãng đang cố gắng cắt đứt chuỗi đó ở những vị trí khác nhau. Bài viết này theo dõi chuỗi đó qua hình vẽ, rồi dẫn đến kết luận nên chọn gì và sử dụng ra sao.
Kết luận trước: 3 câu trả lời do cơ chế quyết định
| Câu hỏi | Câu trả lời theo cơ chế | Vì vậy khi chọn / khi sử dụng |
|---|---|---|
| Vì sao bốc cháy? | Màng ngăn cách cực dương và cực âm (màng ngăn) bị rách gây đoản mạch bên trong → sinh nhiệt → màng ngăn chảy thêm → chất điện phân dễ cháy bay hơi và bốc cháy, tạo thành một chuỗi (thoát nhiệt) | Nguyên tắc cơ bản khi sử dụng là giảm bớt “nguyên nhân khởi phát” của chuỗi (va đập, nhiệt độ cao, chai pin) |
| Pin bán rắn khác gì? | Biến chất điện phân thành dạng gel, hạn chế rò rỉ, bay hơi và sự lan rộng của đoản mạch. Không có nghĩa là không cháy | Dành cho người hay để sẵn trong túi, thường xuyên mang theo vào mùa hè. Chọn kết hợp với dấu PSE |
| Lithium sắt phosphat và cell mới của Anker thì sao? | Lithium sắt phosphat (LFP) có chính vật liệu cực dương khó giải phóng oxy khi gặp nhiệt. Pin Neo Lithium-ion (NLB) của Anker có biện pháp từ ba hướng: cell, điều khiển và vỏ máy | Phương thức khác nhau nhưng mục tiêu giống nhau. Hiểu “cắt chuỗi ở đâu” rồi chọn cho yên tâm |
Cơ chế ①: Bên trong pin = cực dương, cực âm, màng ngăn, chất điện phân
Bên trong pin lithium-ion, cực dương và cực âm đối diện nhau, kẹp giữa là một lớp màng mỏng (màng ngăn), và khoảng giữa được lấp đầy bởi chất điện phân. Mỗi lần sạc và xả, ion lithium di chuyển qua lại giữa cực dương và cực âm thông qua chất điện phân (Cơ chế của pin lithium-ion).
Điểm mấu chốt là màng ngăn ngăn không cho hai cực “tiếp xúc trực tiếp” và chất điện phân dễ cháy. Sự cố xảy ra khi hai điều này bị phá vỡ.
Cơ chế ②: Thoát nhiệt = chuỗi phản ứng tự tăng tốc một khi đã bắt đầu
- Nguyên nhân khởi phát: do va đập như rơi, bị đè ép, do kết tủa bên trong vì chai pin, hoặc do môi trường nhiệt độ cao, màng ngăn bị tổn hại và xảy ra đoản mạch bên trong.
- Sinh nhiệt: dòng điện tập trung vào chỗ đoản mạch, nhiệt độ tăng vọt.
- Chuỗi phản ứng: nhiệt làm màng ngăn chảy ra, đoản mạch lan rộng hơn → càng sinh nhiệt. Đến mức này thì không thể ngăn chặn từ bên ngoài.
- Bốc cháy: chất điện phân bị phân hủy và bay hơi, khí dễ cháy bốc cháy.
Theo Viện Công nghệ và Đánh giá Quốc gia Nhật Bản (NITE), trong 1,860 vụ sự cố liên quan đến sản phẩm có pin lithium-ion được thông báo trong 5 năm từ 2020〜2024, khoảng 85% dẫn đến hỏa hoạn, và đạt đỉnh vào tháng 6〜8. Con số cũng cho thấy thời tiết nóng làm tăng các “nguyên nhân khởi phát”.
Phán đoán: điều bạn có thể làm qua cách sử dụng là giảm bớt nguyên nhân khởi phát. Không dùng những chiếc đã bị rơi, bị phồng, hoặc nóng bất thường. Không để trong xe ô tô vào mùa hè hoặc dưới ánh nắng trực tiếp (Biện pháp chống nóng cho sạc dự phòng vào mùa hè).
Cơ chế ③: Công nghệ mới của các hãng cắt đứt “chỗ nào” của chuỗi
| Phương thức | Thay đổi ở đâu | Tác dụng ở chỗ nào của chuỗi | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Pin bán rắn (ELECOM DE-C86, dòng CIO SS, v.v.) | Biến chất điện phân thành dạng gel | Hạn chế rò rỉ và bay hơi, kể cả khi đoản mạch xảy ra cũng khó lan rộng (③④) | Không có nghĩa là không cháy. Có trường hợp khó nhận ra hư hỏng |
| Lithium sắt phosphat (LFP) | Đổi vật liệu cực dương sang lithium sắt phosphat | Cực dương khó bị phân hủy ngay cả ở nhiệt độ cao, thoát nhiệt khó tiến triển (③④) | Cùng dung lượng thì thường nặng và to hơn. Là loại phổ biến ở trạm sạc di động |
| Pin Neo Lithium-ion (NLB) của Anker | Lớp bảo vệ của cell, vật liệu màng ngăn + điều khiển (BMS) + vỏ chống cháy | Hạn chế cả nguyên nhân khởi phát (①) lẫn chuỗi phản ứng (③) bằng cell, điều khiển và vỏ ngoài | Tên phương thức là tên riêng của hãng. Các mô tả về an toàn là số liệu nhà sản xuất công bố |
Nếu sắp xếp lại thành: pin bán rắn thay đổi chất điện phân, LFP thay đổi vật liệu cực dương, NLB của Anker thay đổi cell + điều khiển + vỏ ngoài, thì sẽ thấy rõ sự khác biệt. Không loại nào nói là “không cháy”, các hãng đều dùng cách diễn đạt “khó bắt cháy”.
Phán đoán:
- Hay để sẵn trong túi, thường mang theo vào mùa hè → đáng để chọn “thiết kế khó bắt cháy” như pin bán rắn hoặc NLB (So sánh sạc dự phòng pin bán rắn).
- Loại dung lượng lớn đặt cố định, dùng phòng chống thiên tai → trạm sạc di động phổ biến là LFP (So sánh trạm sạc di động cỡ 1,000Wh).
- Với bất kỳ phương thức nào, điều kiện tiên quyết là có dấu PSE và người bán đáng tin cậy (Cách chọn sạc dự phòng an toàn (PSE)).
Cơ chế ④: “Cách sử dụng” có tác dụng hơn cả phương thức
Với bất kỳ phương thức nào, cửa ngõ của chuỗi phản ứng đều là va đập, nhiệt độ cao, chai pin.
- Không dùng những chiếc đã bị rơi, bị giẫm lên, bị phồng (có khả năng màng ngăn bên trong đã bị tổn hại).
- Không để tích nhiệt: không sạc trên chăn đệm (futon) hay sâu trong túi quần áo. Vừa sạc vừa dùng trong thời gian dài dễ bị tích nhiệt (Vừa sạc vừa dùng, sạc xuyên (pass-through) có ổn không?).
- Chai thì thay: dung lượng giảm nhiều hoặc bị phồng là đã hết tuổi thọ (Lý do pin bị chai／Cách vứt bỏ sạc dự phòng).
- Trên máy bay thì để trong hành lý xách tay: không được để trong hành lý ký gửi (Quy định mang lên máy bay).
Ví dụ sản phẩm theo đúng cơ chế
Bán rắn, 3 cổng có dây: 10,000mAh, 35W với chất điện phân dạng gel.
Sạc dự phòng pin bán rắn ELECOM DE-C86 (10,000mAh·35W)
Bán rắn, Qi2.2 25W: cho người muốn chọn “thiết kế khó bắt cháy” kể cả với kiểu dán vào điện thoại để sạc.
CIO SMARTCOBY SLIMⅡ Wireless2.2 Pro SS10K (bán rắn·Qi2.2 25W)
Pin Neo Lithium-ion (NLB) của Anker: loại MagSafe có biện pháp an toàn từ cell, điều khiển và vỏ máy.
Anker Nano Power Bank (MagGo·Plus·Neo Lithium-ion)
Bán rắn, mỏng 16mm: cho người muốn vừa mỏng vừa yên tâm.
CIO SMARTCOBY Pro SLIM SS (pin bán rắn·35W·10,000mAh)
FAQ
Q. Pin bán rắn thì tuyệt đối không cháy? A. Không. Đây là phương thức biến chất điện phân thành dạng gel để khó bắt cháy hơn, và nhà sản xuất cũng dùng cách diễn đạt “khó bắt cháy”. Cách sử dụng tránh va đập và nhiệt độ cao vẫn như cũ.
Q. Có khác với pin thể rắn hoàn toàn không? A. Pin thể rắn hoàn toàn là loại có chất điện phân hoàn toàn ở dạng rắn; loại phổ biến trong sạc dự phòng là pin “bán” rắn.
Q. Khi có dấu hiệu sắp bốc cháy thì làm gì? A. Nếu nhận thấy bất thường (phồng, mùi lạ, bốc khói) thì ngừng sử dụng; nếu đã bốc cháy thì dập lửa bằng thật nhiều nước và gọi 119 (số khẩn cấp cứu hỏa ở Nhật). NITE hướng dẫn quy trình này.
Nguồn (thông tin gốc)
- NITE “『夏バテ(夏のバッテリー)』にご用心 (tiếng Nhật)” (số vụ sự cố 2020〜2024, tỷ lệ hỏa hoạn, tính mùa vụ, cách xử lý)
- ELECOM “半固体モバイルバッテリー (tiếng Nhật)” (chất điện phân dạng gel)
- CIO “SMARTCOBY SLIMⅡ Wireless2.2 Pro SS10K (tiếng Nhật)” (cell hệ bán rắn, giám sát nhiệt độ)
- Anker chính thức “Anker Nano Power Bank (MagGo, Plus) (tiếng Nhật)” “Anker MagGo Power Bank 2 Pro (Neo Lithium-ion) (tiếng Nhật)”
- Diễn biến của thoát nhiệt cũng được xác nhận qua tài liệu thứ cấp (BUFFALO “半固体モバイルバッテリーとは？ (tiếng Nhật)”)
Tóm tắt
- Bốc cháy xảy ra do chuỗi (thoát nhiệt) đoản mạch bên trong → sinh nhiệt → màng ngăn bị chảy → đoản mạch lan rộng hơn, và cuối cùng chất điện phân dễ cháy bốc cháy.
- Pin bán rắn thay đổi chất điện phân, lithium sắt phosphat thay đổi vật liệu cực dương, NLB của Anker thay đổi cell + điều khiển + vỏ ngoài. Tất cả đều là “khó bắt cháy” chứ không phải “không cháy”.
- Với bất kỳ phương thức nào, cách sử dụng giảm bớt các cửa ngõ va đập, nhiệt độ cao, chai pin là hiệu quả hơn cả.
Bài liên quan: So sánh sạc dự phòng pin bán rắn／Cách chọn sạc dự phòng an toàn (PSE)／Vai trò của mạch bảo vệ／Cách chọn dung lượng sạc dự phòng
Bài viết so sánh dựa trên thông số công bố của từng sản phẩm và xu hướng đánh giá của người dùng (không phải bài thử nghiệm thực tế của ban biên tập). Giá, tình trạng hàng và số lượng đánh giá có thể thay đổi, vui lòng kiểm tra trang sản phẩm để biết thông tin mới nhất. Thông tin người vận hành: Giới thiệu
Là thành viên chương trình Amazon Associates, Tokyo Gadget nhận thu nhập từ các giao dịch mua hợp lệ. Trang web cũng tham gia các chương trình tiếp thị liên kết khác.